ຖາມວ່າເປັນຫຍັງ ສະກຸນເງິນໜຶ່ງອ່ອນລົງ ຕະຫຼອດໜຶ່ງທົດສະວັດ ຄຳຕອບມັກເລີ່ມຈາກເງິນພອງ. ຖາມວ່າເປັນຫຍັງ ມັນແຂງແຮງຂຶ້ນໃນເດືອນນີ້ ຄຳຕອບມັກເລີ່ມຈາກອັດຕາດອກເບ້ຍ. ທັງສອງແຮງກຳນັບ ເຊື່ອມຕໍ່ກັນ — ນີ້ແມ່ນວິທີການ ທີ່ກົນໄກນີ້ເຮັດວຽກ.
ເງິນພອງ ກັດກືນມູນຄ່າສະກຸນເງິນຢ່າງຊ້າໆ
ແກ່ນຄາວແລ້ວ, ສະກຸນເງິນ ກໍ່ຄືສິດຢຶດ ສິນຄ້າ ແລະ ບໍລິການ ຂອງເສດຖະກິດໜຶ່ງ. ຖ້າລາຄາສິນຄ້າເພີ່ມຂຶ້ນເປັນສອງເທົ່າ ໃນຂະນະທີ່ ປະລິມານເງິນຄົງທີ່, ເງິນແຕ່ລະໜ່ວຍ ຈະຊື້ໄດ້ພຽງເຄິ່ງໜຶ່ງ — ແລະ ນັກລົງທຶນຕ່າງປະເທດ ກໍ່ຈະຍອມຈ່າຍໃຫ້ມັນ ໜ້ອຍລົງຕາມໆກັນ. ໃນໄລຍະຫຼາຍປີ, ປະເທດທີ່ມີ ເງິນພອງສູງກວ່າ ຄູ່ຮ່ວມຄ້າ ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ມັກຈະເຫັນ ສະກຸນເງິນຂອງຕົນ ອ່ອນຄ່າລົງ ທຽບກັບສະກຸນເງິນຂອງຄູ່ຮ່ວມຄ້າເຫຼົ່ານັ້ນ.
ຕົວຢ່າງທີ່ຈະແຈ້ງທີ່ສຸດ ກໍ່ຄືສະກຸນເງິນ ທີ່ສູນເສຍມູນຄ່າໄປ ເກືອບທັງໝົດ ໃນໄລຍະໜຶ່ງຊັ້ນຄົນ: ເງິນລີຣາຕວັກກີ, ເງິນເປໂຊອາເຈນຕິນາ, ແລະ ເງິນໂບລິວາເວເນຊວາລາ. ໃນທຸກກໍລະນີ, ການພິມເງິນຕະຫຼອດຫຼາຍປີ ແລະ ອັດຕາເງິນພອງສອງຕົວເລກ ກໍ່ຈົບລົງ ຕາມຈຸດທີ່ ເຫດຜົນຂອງອຳນາດການຊື້ ເຄີຍຄາດໄວ້.
ຄວາມເທົ່າທຽມຂອງອຳນາດການຊື້ (PPP): ຂອບອີງທີ່ເຄື່ອນຊ້າ
ແນວຄິດທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງນີ້ ເອີ້ນວ່າ ຄວາມເທົ່າທຽມຂອງອຳນາດການຊື້ (purchasing power parity, PPP): ໃນໄລຍະຍາວ, ອັດຕາແລກປ່ຽນ ຈະປັບຕົວ ຈົນເຖິງວ່າ ກະຕ່າຍສິນຄ້າຊຸດດຽວກັນ ມີລາຄາປະມານກັນ ຢູ່ທຸກແຫ່ງ. ຖ້າກະຕ່າຍສິນຄ້າໜຶ່ງ ມີລາຄາ 100 ໜ່ວຍໃນປະເທດ ແລະ ກະຕ່າຍດຽວກັນນັ້ນ ແພງກວ່າເປັນສອງເທົ່າໃນຕ່າງປະເທດ ຫຼັງແລກປ່ຽນເງິນແລ້ວ, ກໍ່ແມ່ນວ່າ ອັດຕາແລກປ່ຽນ ຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າກັບກັນ — ແລະ ຕາມເວລາ, ບໍ່ວ່າອັດຕາ ຫຼື ລາຄາ ກໍ່ຈະເຄື່ອນ ເພື່ອປິດຊ່ອງຫ່ວງນັ້ນ.
PPP ບໍ່ມີປະໂຫຍດ ສຳລັບການຄາດຄະເນ ອາທິດໜ້າ. ແຕ່ມັນກັບມີປະໂຫຍດໜ້າຊ້ຳ ສຳລັບການປະເມີນ ວ່າສະກຸນເງິນໜຶ່ງ ຖືກຍືດຈົນເກີນຂອບແທ້ໆ ຫຼື ບໍ່ ຫຼັງຈາກການເຄື່ອນໄຫວຄັ້ງໃຫຍ່ — ເຊິ່ງນັ້ນ ກໍ່ຄືເຫດຜົນ ທີ່ນັກເສດຖະສາດ ຍັງຄົງເຜີຍແຜ່ ການປຽບທຽບແບບ Big Mac ຢູ່ຕະຫຼອດ.
ອັດຕາດອກເບ້ຍ: ກົນໄກທີ່ເຮັດວຽກໄວ
ທະນາຄານກາງ ຕ້ານເງິນພອງ ໂດຍການເພີ່ມອັດຕາດອກເບ້ຍ. ດອກເບ້ຍທີ່ສູງຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ເງິນຝາກ ແລະ ພັນທະບັດ ເປັນສະກຸນເງິນນັ້ນ ມີສະເໜ່ຫຼາຍຂຶ້ນ, ດຶງເງິນທຶນຕ່າງປະເທດເຂົ້າມາ ແລະ ຄໍ້າຈຸນອັດຕາແລກປ່ຽນ — ຢ່າງໜ້ອຍກໍ່ຕໍ່ ເມື່ອນັກລົງທຶນເຊື່ອວ່າ ທະນາຄານກາງ ຈະຍັງຍຶດຖືແນວທາງດຽວກັນ.
ນີ້ກໍ່ຄືເຫດຜົນ ທີ່ຮູບແບບດຽວກັນ ເກີດຊ້ຳກັນທົ່ວໂລກ: ເມື່ອທະນາຄານກາງ ເພີ່ມດອກເບ້ຍຢ່າງແຮງ, ສະກຸນເງິນກໍ່ແຂງແຮງຂຶ້ນ; ເມື່ອທະນາຄານ ຫຼຸດດອກເບ້ຍ ຫຼື ສູນເສຍຄວາມໜ້າເຊື່ອຖື, ສະກຸນເງິນກໍ່ອ່ອນລົງ. ເງິນລີຣາຕວັກກີ ຕົກລົງ ໃນໄລຍະທີ່ມີການທົດລອງ ຫຼຸດດອກເບ້ຍ ໃນຂະນະທີ່ເງິນພອງຍັງສູງຂຶ້ນ ແລະ ຟ້າຄືນ ເມື່ອນະໂຍບາຍ ກັບຄືນສູ່ທາງເກົ່າແກ່ທີ່ຖືກຕ້ອງ. ສ່ວນເງິນເຣອາລຂອງບຣາຊິນ ໄດ້ຮັບຄວາມແຂງແຮງ ຈາກອັດຕາດອກເບ້ຍຄ່າຈິງ ທີ່ສູງທີ່ສຸດໃນໂລກບາງອັນ.
ສິ່ງທີ່ສຳຄັນ ແມ່ນອັດຕາດອກເບ້ຍຄ່າຈິງ
ສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ເງິນທຶນເຄື່ອນໄຫວ ບໍ່ແມ່ນອັດຕາດອກເບ້ຍຕົວເລກ (nominal rate) ແຕ່ແມ່ນ ອັດຕາດອກເບ້ຍຄ່າຈິງ (real rate): ຄືອັດຕາດອກເບ້ຍນະໂຍບາຍ ຫັກດ້ວຍອັດຕາເງິນພອງ. ອັດຕາດອກເບ້ຍນະໂຍບາຍ 40% ໃນເວລາທີ່ເງິນພອງຢູ່ທີ່ 50% ຍັງຄົງເປັນລົບຢ່າງເລິກເຊິ່ງ — ເງິນທີ່ຝາກໄວ້ ຈະສູນເສຍອຳນາດການຊື້ ທຸກໆປີ ເຊິ່ງກໍ່ຄືເຫດຜົນ ທີ່ຄົນທ້ອງຖິ່ນນິຍົມເງິນໂດລາ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ອັດຕາດອກເບ້ຍ 5% ໃນເວລາ ເງິນພອງຢູ່ທີ່ 2% ກໍ່ເປັນສິ່ງດຶງດູດ ທີ່ແທ້ຈິງ.
ສິ່ງນີ້ໝາຍຄວາມແນວໃດ ຕໍ່ທ່ານ
- ນັກເດີນທາງ: ປາຍທາງທີ່ມີເງິນພອງສູງ ຈະຖືກລົງຕາມເວລາ ເມື່ອຄິດເປັນເງິນຕາແຂງ — ແຕ່ຄວນກວດເບິ່ງອັດຕາປັດຈຸບັນກ່ອນ, ເພາະຕະຫຼາດ ມັກຈະຄິດໃສ່ແລ້ວ ບາງສ່ວນຂອງເລື່ອງນີ້
- ຜູ້ຝາກປະຢັດ: ການເກັບເງິນຝາກໄວ້ ເປັນສະກຸນເງິນ ທີ່ມີເງິນພອງສູງ ແລະ ອັດຕາດອກເບ້ຍຄ່າຈິງຕິດລົບ ກໍ່ເປັນການສູນເສຍແບບຄ່ອຍໆ ເຖິງແມ່ນວ່າ ບັນຊີນັ້ນຈະ “ຈ່າຍດອກເບ້ຍ” ກໍ່ຕາມ
- ທຸລະກິດ: ຈົ່ງກຳນົດລາຄາ ສັນຍາໄລຍະຍາວ ເປັນເງິນຕາແຂງ ຫຼື ຜູກກັບອັດຕາເງິນພອງ, ໃນເວລາທີ່ ສະກຸນເງິນຂອງຄູ່ສັນຍາ ມີບັນຫາ ຄວາມໜ້າເຊື່ອຖື
ເງິນພອງ ແມ່ນກະແສນ້ຳທີ່ເຄື່ອນຊ້າ ຊຶ່ງຕັດສິນວ່າ ສະກຸນເງິນຈະລົງຈອດຢູ່ບ່ອນໃດ. ສ່ວນອັດຕາດອກເບ້ຍ ແມ່ນຄືນ້ຳຄື້ນ ທີ່ຕັດສິນວ່າ ມັນຈະໄປທາງໃດໃນເດືອນນີ້.