West African CFA Franc (XOF)

Korte geschiedenis van de West-Afrikaanse CFA-frank

De CFA-frank werd geboren op 26 december 1945 — de dag waarop Frankrijk de akkoorden van Bretton Woods bekrachtigde — als de frank van de Franse kolonies in Afrika, een munt ontworpen om de koloniale economieën te isoleren van de naoorlogse devaluatie van Frankrijk zelf. De naam werd later diplomatiek omgedoopt tot de frank van de Financiële Gemeenschap van Afrika, maar de botten van het stelsel zijn ouder dan de meeste lidstaten.

Vandaag wordt de West-Afrikaanse CFA-frank uitgegeven door de Centrale Bank van West-Afrikaanse Staten (BCEAO), gevestigd in Dakar, voor acht landen: Benin, Burkina Faso, Ivoorkust, Guinee-Bissau, Mali, Niger, Senegal en Togo. Guinee-Bissau, een voormalige Portugese kolonie, trad in 1997 toe. De munt is sinds 1999 gekoppeld aan de euro — daarvoor aan de Franse frank — tegen een vaste koers van 655,957 CFA-frank per euro, en overleefde zelfs de beslissing van 1994 om zijn waarde tegenover de Franse frank overnacht te halveren.

De regeling kent een Franse connectie die zijn politiek heeft bepaald: lidstaten bundelen reserves en hielden historisch een operationsrekening aan bij de Franse schatkist. De eind 2019 aangekondigde hervormingen moesten de centralisatie van reserves in Frankrijk beëindigen en de munt herdopen tot de eco, en de lidstaten keurden de wijzigingen in 2020 goed — maar de overgang is herhaaldelijk uitgesteld, en het bredere enkelvalutaproject van ECOWAS is meer dan eens uitgesteld, waardoor de CFA-frank stevig in omloop blijft.

Wat beweegt de wisselkoers van de XOF

Tegen de euro beweegt niets — dat is nu juist het punt van de koppeling. De interessante economie zit in de krachten die op de koppeling zelf drukken.

• De eurokoppeling: één euro koopt exact 655,957 CFA-frank, dus de XOF stijgt en daalt met de euro tegen de dollar en andere munten
• Cacao- en grondstoffenexport: Ivoorkust is de grootste cacaoproducent ter wereld, en goud, katoen en olie uit de regio sturen het deviezenaanbod
• De garantie van de Franse schatkist: gebundelde reserves en de garantie geven de koppeling zeldzame geloofwaardigheid — ten koste van monetaire flexibiliteit, de kern van het langlopende debat over deze munt
• Regionale hervormingsplannen: het eco-project en de hervormingen van 2019–2020 bepalen de verwachtingen over hoe deze munt over tien jaar zelfs zal heten

De CFA-frank in de praktijk

Voor reizigers is de achtlandenzone heerlijk gemakkelijk: dezelfde bankbiljetten werken van Dakar tot Cotonou tot Abidjan, zonder wisselen aan de binnenlandse grenzen en zonder wisselkoersrisico tussen leden. Prijzen zijn stabiel naar regionale maatstaven — de koppeling importeert Europese prijsdiscipline, en de inflatie in de zone is historisch ver onder die van buren met zwevende munten gebleven.

De CFA-frank is tegen de euro converteerbaar via het bankwezen maar elders dun verhandeld, dus zet restanten om vóór u de regio verlaat. Het dagelijkse leven digitaliseert snel: mobiel-betaaldiensten zoals Orange Money en Wave domineren de dagelijkse betalingen in Senegal en Ivoorkust. Voor overmakingen lopen de grote corridors vanuit Frankrijk, met zijn grote West-Afrikaanse diaspora, en de concurrentie tussen banken en overschuivers houdt de druk op de kosten — vergelijk het ontvangen CFA-bedrag, niet de geadverteerde commissie.

Populaire omrekeningen met de CFA-frank

EUR/XOF is het vaste paar — de koppeling — en het getal waar elk regionaal contract omheen is geschreven. USD/XOF is van belang voor grondstofkopers en dollarfacturatie, GBP/XOF bedient de Britse band, en NGN/XOF is het praktische paar voor de handel over de Nigeriaanse grens, waar twee zeer verschillende monetair-filosofieën elkaar ontmoeten.

Veelgestelde vragen