Wisselkoersen worden voor vandaag genoteerd, maar sommige van de belangrijkste vragen gaan over het verleden. Wat was de dollar–eurokoers op de dag dat je een klant factureerde? Wat kostte de euro toen je zes maanden geleden die reis boekte? Hoeveel heeft een valuta in vijf jaar werkelijk verloren? Zo vind en gebruik je historische koersen op de juiste manier.
Waarom je een historische koers nodig kunt hebben
- Belastingen: veel belastingdiensten eisen dat je buitenlands inkomen of buitenlandse winst omrekent tegen de koers van de transactiedatum (of tegen een jaargemiddelde koers, afhankelijk van land en belasting)
- Facturering en boekhouding: factureer je in een vreemde valuta, dan boekt je administratie de waarde tegen de koers van de factuurdatum, en wordt het verschil bij betaling een valutawinst of -verlies
- Verzekeringen en schadeclaims: verliezen in het buitenland worden vaak beoordeeld tegen de koers van de schadedatum
- Onderzoek en nieuwsgierigheid: prijzen door de tijd heen vergelijken is alleen zinvol met consistente koersen
Waar vind je betrouwbare historische koersen
De meest gebruikte gratis bronnen zijn referentiekoersen van centrale banken. De Europese Centrale Bank publiceert dagelijkse referentiekoersen voor circa 30 grote valuta’s tegenover de euro, terug tot in 1999, en veel nationale centrale banken publiceren hun eigen dagelijkse fixingen. De grafieken van Fxverter zijn opgebouwd op precies dit soort openbare referentiedata.
Vuistregels bij het kiezen van een bron:
- Gebruik één consistente bron voor de hele berekening; bronnen door elkaar halen creëert fictieve winsten en verliezen
- Let op weekends en feestdagen: referentiekoersen verschijnen alleen op werkdagen. Voor een transactie op zaterdag gebruiken de meeste conventies de vorige werkdag – check welke conventie je boekhouder of instantie verwacht
- Bij valuta’s met officiële koppelingen of meerdere koersen kan de officiële referentiekoers flink afwijken van de straatkoers die je werkelijk betaalde. Documenteer welke je gebruikt
- Zeer oude of exotische paren bestaan mogelijk alleen als kruiskoers via een derde valuta (meestal de dollar of de euro); dat is normaal en meestal ook altijd zo genoteerd
Waarom bronnen uiteenlopen
Zoek dezelfde datum op twee websites op en je ziet vaak licht verschillende cijfers. Dat is normaal, en er zijn drie redenen:
- Verschillende fixingen: de ECB-referentiekoers, de Londense fix om 16.00 uur en de dagkoers van een retailaanbieder zijn allemaal ‘de koers’, vastgelegd op andere momenten en onder andere regels
- Koop, verkoop of midden: een historische reeks toont mogelijk middenkoersen terwijl je bon de klantkoers toont, marge inbegrepen
- Gemiddeldeperiodes: een ‘jaargemiddelde koers’ kan het gemiddelde van dagkoersen zijn of een gewogen gemiddelde – de resultaten lopen licht uiteen
Voor de meeste particuliere doelen zijn de verschillen klein. Gebruik bij belastingaangiften de bron die je instantie noemt; noemt die er geen, dan is een referentiereeks van een centrale bank het verdedigbare uitgangspunt.
Een koerstabel correct lezen
Een koers van 1 USD = 0,92 EUR op de ene site en 1 EUR = 1,087 USD op de andere is hetzelfde feit, in twee richtingen opgeschreven. Vergelijk je historische data, controleer dan altijd in welke richting de notering is uitgedrukt en welke valuta de basis is. Een beweging van 10% in EUR/USD en een beweging van 10% in USD/EUR zijn heel verschillende gebeurtenissen – de ene is een stijging van de euro, de andere een daling van bijna precies 9,1% van de dollar, want omgekeerde percentages zijn niet symmetrisch.
Lange termijn: wat geschiedenis wel en niet vertelt
Over jaren zien valutagrafieken er dramatisch uit – valuta’s van opkomende markten kunnen binnen een decennium de helft van hun waarde tegenover de dollar verliezen, terwijl grote paren in banden schommelen. Drie kanttekeningen:
- Eerdere banden zijn geen garanties. Paren die ‘altijd’ tussen twee niveaus handelden, hebben die niveaus herhaaldelijk doorbroken – in 2022 zakte EUR/USD naar pariteit na twee decennia erboven
- Inflatie telt zwaarder dan de grafiek. Een valuta die ‘stabiel bleef’ terwijl de binnenlandse prijzen verdubbelden, heeft alsnog de helft van zijn koopkracht verloren. Nominale koersen en reële waarde zijn verschillende vragen
- Vaste en gemanagde valuta’s liegen beleefd. Een vlakke lijn kan echte stabiliteit betekenen, maar ook een gecontroleerde koers waarmee de zwarte markt het niet eens is. Volg bij gekoppelde valuta’s het nieuws over devaluaties in plaats van de vlakke grafiek te vertrouwen
Praktische werkwijze voor een belastingdatum
1. Noteer de exacte transactiedatum en het valutapaar en de richting die je nodig hebt.
2. Kies je referentiebron (degene die je instantie of boekhouder prefereert, anders een reeks van een centrale bank).
3. Valt de datum in een weekend of op een feestdag, pas dan de conventie van de vorige werkdag toe.
4. Reken om en bewaar een screenshot of notitie met bron, naam van de reeks en datum bij je documenten. Je toekomstige ik – of een auditor – wil de herkomst weten.
Historische koersen maken van vage herinneringen precieze cijfers. De kunst is niet het vinden van data – het is één consistente, citeerbare bron gebruiken en opschrijven welke je hebt gebruikt.